แอปสแกน QR Code ตัวไหนดี และจำเป็นต้องโหลดไหม

พอค้นคำว่า “แอปสแกน QR Code ตัวไหนดี” ในสโตร์ จะเจอแอปฟรีเป็นสิบตัวที่หน้าตาคล้ายกันหมด ดาวน์โหลดกันหลักล้าน หลายคนโหลดมาตัวหนึ่งแล้วเจอโฆษณาเด้งเต็มจอทุกครั้งที่เปิด บางตัวขอสิทธิ์เข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อกับตำแหน่งที่อยู่ตั้งแต่เปิดครั้งแรก ทั้งที่งานที่จะทำมีแค่เล็งกล้องไปที่ QR บนป้ายแล้วให้มันเปิดลิงก์ให้

ความจริงที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้คือ มือถือที่ถืออยู่สแกน QR ได้เองอยู่แล้วโดยไม่ต้องลงอะไรเพิ่ม บทความนี้อธิบายว่ากล้องในเครื่องทำได้แค่ไหน กรณีไหนที่แอปแยกช่วยได้จริง แอปแบบไหนที่ควรเลี่ยง และถ้าจำเป็นต้องใช้แอปสแกน QR Code สักตัวควรดูอะไรก่อนโหลด

กล้องในเครื่องสแกน QR ได้อยู่แล้ว

iPhone ตั้งแต่ iOS 11 เป็นต้นมา ซึ่งครอบคลุมเครื่องตั้งแต่ iPhone 5s สแกน QR ได้จากแอปกล้องเลย แค่เปิดกล้อง เล็งให้ QR อยู่กลางจอ ไม่ต้องกดถ่าย รอสักครู่จะมีแถบแจ้งเตือนเด้งขึ้นมาให้แตะ ถ้าไม่ขึ้น ให้เข้าไปที่ การตั้งค่า แล้วเลือก กล้อง ดูว่าสวิตช์สแกนโค้ด QR เปิดอยู่หรือไม่

Android เครื่องส่วนใหญ่ตั้งแต่เวอร์ชัน 9 ขึ้นไปสแกนจากแอปกล้องได้เหมือนกัน บางยี่ห้อต้องเข้าไปเปิดโหมดสแกนรหัส QR ในการตั้งค่ากล้องก่อน ส่วนเครื่องที่มี Google Play ทุกเครื่องมี Google Lens ให้เรียกจากแอป Google หรือจากปุ่มในแอปกล้องได้อยู่แล้ว

ขั้นตอนละเอียดของแต่ละระบบ รวมถึงวิธีสแกนจากรูปในเครื่องและวิธีแก้เวลาสแกนไม่ขึ้น อยู่ในวิธีสแกน QR Code บนมือถือ แล้ว ถ้ากล้องในเครื่องทำงานได้ตามนั้น ก็ไม่มีเหตุผลต้องโหลดแอปเพิ่มให้กินพื้นที่และแบตเตอรี่

แล้วกรณีไหนที่แอปแยกช่วยได้จริง

มีอยู่ไม่กี่กรณีที่แอปสแกนแยกต่างหากยังมีประโยชน์

เครื่องเก่ามากหรือ Android รุ่นประหยัดที่กล้องไม่มีฟังก์ชันนี้ บางเครื่องที่ยังใช้ Android เวอร์ชันต่ำหรือถูกตัดฟีเจอร์ออกเพื่อลดราคา แอปกล้องจะสแกน QR ไม่ได้เลย กรณีนี้แอปเบาๆ สักตัวช่วยได้

งานที่ต้องสแกนทีละหลายร้อยชิ้นรวด เช่น เช็คสต๊อกในคลัง นับของ หรือรับพัสดุเข้าระบบ แอปที่ออกแบบมาเพื่องานนี้จะสแกนต่อเนื่องได้เร็ว เก็บรายการเป็นตาราง และส่งออกเป็นไฟล์ได้ ซึ่งแอปกล้องทำไม่ได้

ต้องอ่าน QR หลายอันจากไฟล์รูปที่เก็บไว้ ถ้ามีสกรีนช็อตหรือรูปถ่าย QR เป็นสิบรูปที่ต้องไล่เปิดทีละอัน แอปที่รับรูปเป็นชุดจะเร็วกว่าเปิดทีละรูปในแอปรูปภาพ

อยากได้ประวัติว่าเคยสแกนอะไรไปบ้าง เช่น พนักงานหน้างานที่ต้องย้อนดูว่าสแกนป้ายไหนไปแล้ว ฟังก์ชันเก็บประวัติในแอปช่วยได้ แต่ต้องแลกกับการที่แอปนั้นเก็บ log การสแกนของคุณไว้

ถ้างานของคุณไม่ตรงกับข้อไหนข้างบนเลย กล้องในเครื่องพอแล้ว

แอปสแกน QR Code แบบไหนที่ควรระวัง

ปัญหาของแอปสแกนฟรีในสโตร์ไม่ได้อยู่ที่มันสแกนไม่ได้ แต่อยู่ที่สิ่งที่มันทำเพิ่มนอกเหนือจากการสแกน

โฆษณาที่แทรกจนใช้งานลำบาก หลายตัวเด้งโฆษณาเต็มจอทุกครั้งที่เปิดแอปและทุกครั้งที่สแกนเสร็จ บางตัวมีปุ่มปิดโฆษณาที่กดยากตั้งใจ เพื่อให้เผลอกดเข้าโฆษณา

ขอสิทธิ์เกินกว่างาน การสแกน QR ต้องใช้แค่สิทธิ์กล้อง ถ้าแอปขอสิทธิ์เข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อ ตำแหน่งที่อยู่ พื้นที่เก็บไฟล์ทั้งเครื่อง หรือสิทธิ์อ่านคลิปบอร์ดตลอดเวลา ให้ตั้งคำถามว่าเอาไปทำอะไร

ส่งประวัติการสแกนขึ้นเซิร์ฟเวอร์ บางแอปซิงก์รายการ QR ที่คุณสแกนทั้งหมดขึ้นบัญชีคลาวด์ของผู้พัฒนา ซึ่งหมายความว่ามีคนอื่นเห็นว่าคุณสแกนป้ายรับเงินร้านไหน เข้าเว็บอะไร ต่อ WiFi ที่ไหนบ้าง

หลอกขายฟีเจอร์ความปลอดภัยปลอม แอปบางตัวขึ้นข้อความว่า “กำลังตรวจสอบความปลอดภัยของลิงก์” แล้วให้กดอัปเกรดเป็นเวอร์ชันเสียเงินเพื่อปลดล็อก ทั้งที่การตรวจลิงก์จริงๆ ทำได้ฟรีด้วยการอ่านชื่อโดเมนเอง

ก่อนโหลดแอปไหน ให้เลื่อนดูสิทธิ์ที่มันขอในหน้าสโตร์ อ่านรีวิวเรียงตามล่าสุด ไม่ใช่รีวิวที่ถูกดันขึ้นมา และดูว่าผู้พัฒนาเป็นบริษัทที่ตามตัวได้หรือเป็นชื่อที่ไม่มีข้อมูลอะไรเลย

ถ้าจำเป็นต้องใช้แอปจริง เลือกยังไง

ถ้าอยู่ในกรณีที่ต้องใช้แอปแยกจริงๆ ให้เอาเกณฑ์พวกนี้ไปกรอง

• ทำงานแบบออฟไลน์ได้ การสแกน QR ไม่ต้องต่อเน็ต ถ้าแอปบังคับให้ล็อกอินหรือต่อเน็ตก่อนถึงจะสแกนได้ แปลว่ามันส่งข้อมูลอะไรบางอย่างออกไป
• ขอแค่สิทธิ์กล้อง ตอนติดตั้งและตอนใช้งานครั้งแรก ดูว่ามันขอสิทธิ์อะไรบ้าง ถ้ามีอย่างอื่นนอกจากกล้องกับพื้นที่เก็บรูปเท่าที่จำเป็น ให้ข้าม
• ไม่บังคับสมัครบัญชี แอปสแกนที่ดีไม่ต้องรู้ว่าคุณเป็นใคร
• แสดงลิงก์ปลายทางเต็มก่อนเปิด ให้เห็นชื่อโดเมนครบก่อนกด ไม่ใช่เด้งเปิดเบราว์เซอร์ให้เลยทันที
• เป็นโอเพนซอร์สหรือมาจากผู้พัฒนาที่เชื่อถือได้ แอปที่เปิดซอร์สโค้ดให้ตรวจได้ หรือมาจากองค์กรที่มีชื่อเสียงต้องรักษา มีแรงจูงใจน้อยกว่าที่จะแอบเก็บข้อมูล

แอปที่ผ่านทุกข้อนี้มักเป็นแอปเล็กๆ ที่ไม่ได้อยู่อันดับต้นๆ ของผลค้นหา เพราะไม่ได้ซื้อโฆษณาและไม่ได้ยัดฟีเจอร์เกินจำเป็น

สแกนจากรูปหรือบนคอม ไม่ต้องลงโปรแกรม

กรณีที่คนมักคิดว่าต้องหาแอปมาช่วยคือการอ่าน QR จากรูปที่แคปไว้ หรืออ่าน QR บนหน้าจอคอมพิวเตอร์ที่ไม่มีกล้อง

บนมือถือ เปิดรูปในแอปรูปภาพแล้วใช้ Google Lens บน Android หรือแตะไอคอน Live Text บน iPhone ก็อ่าน QR ในรูปได้โดยไม่ต้องลงแอปสแกนแยก

บนคอมพิวเตอร์ เปิดหน้าอ่าน QR Code จากรูป ของเว็บนี้ แล้วลากไฟล์รูปมาวางหรือกด Ctrl+V วางสกรีนช็อตที่คัดลอกไว้ หน้านั้นถอดรหัสด้วยโค้ดที่รันในเบราว์เซอร์ของคุณเอง รูปไม่ถูกส่งขึ้นเซิร์ฟเวอร์ที่ไหน และมันแสดงลิงก์ปลายทางแบบเต็มพร้อมเตือนเมื่อเจอลิงก์ย่อหรือโดเมนที่เขียนด้วยอักษรต่างภาษา ซึ่งเป็นวิธีที่มิจฉาชีพใช้บ่อย

ตัวอย่างนี้เป็นลิงก์ที่โดเมนเขียนด้วยตัวอักษรต่างภาษา ซึ่งบนหน้าจอบางแอปจะดูเหมือนชื่อแบรนด์ดังทุกตัวอักษร ตัวอ่านแสดงชื่อจริงที่ขึ้นต้นด้วย xn-- พร้อมคำเตือน โดยไม่ต้องลงแอปอะไรเพิ่ม (โดเมนในภาพเป็นโดเมนตัวอย่าง)

ส่วนถ้าสแกนด้วยกล้องแล้วอ่านไม่ออก การเปลี่ยนแอปมักไม่ช่วย เพราะสาเหตุอยู่ที่ตัวรูปหรือตัว QR ไล่แก้ทีละข้อได้ที่QR Code สแกนไม่ได้ เกิดจากอะไร แก้ยังไง

สรุปสั้น

สำหรับคนทั่วไป ไม่ต้องหาแอปสแกน QR Code มาลง กล้องใน iPhone และ Android ทำได้อยู่แล้ว และการอ่าน QR จากรูปก็ใช้เครื่องมือที่มีในเครื่องหรือหน้าเว็บได้โดยไม่ต้องลงโปรแกรม แอปแยกจะคุ้มก็ต่อเมื่อต้องสแกนจำนวนมากในงานสต๊อก เครื่องเก่าจนกล้องไม่รองรับ หรือต้องการเก็บประวัติเป็นระบบ และถ้าจะโหลดจริง ให้เลือกตัวที่ขอแค่สิทธิ์กล้อง ทำงานออฟไลน์ได้ ไม่บังคับสมัครบัญชี และแสดงลิงก์ให้ดูก่อนกดเสมอ ถ้าอยากเข้าใจว่า QR แต่ละแบบเก็บอะไรไว้ข้างในและสร้างเองยังไง อ่านต่อที่วิธีสร้าง QR Code ทีละขั้น ครบทุกแบบ